Contact us

We nodigen u uit contact op te nemen of een bezoek te brengen aan ons kantoor.

1

Blog: 7 tips voor besluitvorming in warmtenetten

Werk je bij een gemeente die start met de ontwikkeling van een warmtenet? Dan raadt onze collega  Hugo Biersma je dringend aan dit rapport te lezen. Op hoofdlijnen schaart hij zich achter deze conclusies en aanbevelingen. Op basis daarvan wil hij je zeven tips meegeven.

Tip 1: Betrek de juiste kennis

Ieder project start met het verzamelen van de juiste experts. De benodigde experts verschillen gedurende het project; in de oriëntatiefase zijn meer onderzoekers nodig, terwijl techneuten, juristen en inkopers essentieel zijn richting de realisatie van je project.

Kennis van de warmtemarkt is daarbij een must. Deze branche verschilt écht van andere markten, zoals die van elektriciteit. Een dure en bekende bedrijfsnaam is geen garantie voor kwaliteit. Wees daarom kritisch en interview je sleutelfiguren. Kijk echter ook goed naar de inbreng van je eigen mensen. Je hebt een divers team nodig, dat let op participatie, financiën, ruimtelijke ordening en juridische risico’s.

Tip 2: Zorg voor continuïteit

Bij veel projecten met gemeentes zie ik veel verschillende bureaus rondlopen. Andermans werk controleren is goed, maar er gaat op deze wijze ook veel kennis verloren. Een rapport geeft namelijk maar een fractie van de opgedane kennis weer. Dit is zonde en kost tijd en geld. Daarom adviseer ik een bureau te selecteren met verschillende disciplines aan boord, zodat je zoveel mogelijk met dezelfde partij kunt werken.

Daarbij kunnen langdurige mantelcontracten met energieadviseurs een oplossing zijn. Laat bijvoorbeeld de partijen van tevoren een consortium met alle disciplines vormen, zodat zij hun brede netwerk inzetten om je van de eerste oriëntatie tot en met de realisatie te bedienen. Ook in de uitvoering is continuïteit belangrijk. Vraag altijd om open berekeningen, bronbestanden en -ontwerpen en zorg dat er na elk deelproject ruimte is om vragen te stellen voor degenen die er mee verder gaan. Zo borg je de continuïteit in de ontwikkeling.

Tip 3: Ga samen op pad & communiceer actief

De ontwikkeling van een collectieve warmteoplossing, zoals een warmtenet, gebeuren te vaak in achterkamertjes. Wat mij betreft start het gesprek met woningcorporaties, bewoners en andere stakeholders in een vroeg stadium. De woningcorporaties zijn een potentiële startmotor; betrek ze intensief bij het ontwikkelen van plannen, de businesscase en de selectie van de leverancier. De bewoners willen vooral weten wat er gaat gebeuren. Luister goed, sta open voor vragen en doe nuttige ideeën op.

In het huidige politieke klimaat kan energie een gevoelig onderwerp zijn. Het College en de Raad zullen belangrijke en wellicht lastige beslissingen moeten nemen. Zorg daarom dat de politiek op tijd wordt ingelicht. Zij zullen vanaf de start regelmatig geïnformeerd willen worden. Denk goed na over de boodschap die je stuurt en betrek hier ervaren mensen bij.

Tip 4: Werk vraaggericht & stuur op geld

Warmtenetten kennen lage marges en hoge risico’s. Als het eerste financiële model is uitgewerkt, raad ik je aan om door te vragen. Vraag bijvoorbeeld wat er gebeurt als er 20% minder woningen worden aangesloten, of als wijk B twee jaar later wordt aangesloten. Je zult zien dat iets wat op het eerste gezicht rendabel bleek, vaak meteen verlieslatend is.

Het sturen op aansluiting van de grootste afnemers (zoals corporaties, zwembaden en hoogbouw) genereert vanaf de start de noodzakelijke opbrengsten om een warmtenet te kunnen financieren. Als een gemeente kan je besluiten het laatste zetje te geven. Zo kun je de vroegtijdige afschrijving van een gasketel dragen of zelf een grote afnemer als een zwembad aansluiten. Deze zaken maken (tamelijk) risicoloos het verschil.

Tip 5: Maak het echt

Als de visie op papier staat en het eerste model is ontwikkeld, komt daar de meest voordelige techniek uit. Dan is het tijd om realisme aan te brengen. Werk daarom de techniek verder uit, zowel bij de bron, de distributie en de afnemers. Dit is heel breed. Voer bijvoorbeeld schouwingen uit in de huizen en controleer de impact van benodigde aanpassingen. Doe grondonderzoek naar de potentiële geothermie. Laat het distributienet ontwerpen en inpassen en werk de techniek uit om de restwarmte uit te kunnen koppelen bij de bron.

Doe dit in samenhang met elkaar en op een gestructureerde en projectmatige wijze. De documentatie moet bruikbaar zijn voor de juiste partij; de aannemer, het warmtebedrijf of een aanbesteding. Vergeet niet de businesscase doorlopend aan te passen aan de laatste inzichten. In deze kwestie geldt: als je zelf de werkzaamheden uitvoert heb je de kennis, maar weet je nog niet of een warmtebedrijf er iets mee kan. Vraag daarom jouw opdrachtnemers te kijken met de blik van een warmtebedrijf.

Tip 6: Werk transparant

Tijdens de ontwikkeling van een warmtenet kan vanuit verschillende hoeken tegenstand komen. Zo zullen een aantal bewoners opstaan en gaan protesteren, waardoor twijfel kan ontstaan bij bestuurders en politici in je gemeente. De eerste reflex is vaak om je terug te trekken in het achterkamertje en nog maar een tweede visie laten schrijven. Maar daarmee verdwijnt de weerstand niet. Weerstand zal pas verminderen door transparant te werken en eerlijk en open te communiceren.

Tip 7: Selecteer transparant het warmtebedrijf

Een warmtenet is een minimonopolie. Veranderen van leverancier gaat niet. Dat geldt voorlopig ook niet op de netten die in beheer zijn van een netbeheerder. Nergens ter wereld draaien echt ‘open netten’, waarop meerdere leveranciers concurreren (althans niet voor zover bekend bij mij). Ik verwacht ook niet dat er businessmodellen zijn die behalen wat ze beogen, namelijk lagere kosten en betere dienstverlening door vrije keuze, zie ook de kamerbrief van Wiebes).

De keuze van leverancier moet dan ook goed onderbouwd worden. Selecteer het warmtebedrijf, indien mogelijk, transparant. Gemeentes hebben al veel mogelijkheden met de huidige wetgeving (zie hoofdstuk één in deze paper van AKD).

Hoe gaat dit je helpen?

Terug naar het rapport van TNO. Deze tips zijn in lijn met de aanbevelingen van TNO die in de gemeentelijke invloedssfeer liggen. Het ontwikkelen van een warmtenet zal een uitdaging blijven. Er komen een hoop emoties bij kijken en je zult tegenslagen krijgen. De markt zal ondertussen veranderen, het Rijk zal meer middelen ter beschikking stellen (hoop ik!) en het wordt minder spannend door de opgedane ervaring. Het belangrijkste is dat er gestart wordt en dat projecten van deze omvang serieus worden aangepakt.

Nieuws Nieuws